Uyarı: Bu blog yazısı çevrimiçi cinsel taciz ve istismarı ele almaktadır.
Sosyal medya eskiden insanların eğlenmek için kullandığı yeni bir teknolojiydi. Rahat profiller oluşturur, basit espriler paylaşır ve garip filtrelerle çekilmiş selfie fotoğraflarımızı yayınlardık.
Ancak bugün, sosyal medya günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Artık sosyal medya, kamusal alanımız, haber ve eğlence kaynağımız, sevdiklerimizle iletişim kurduğumuz ana kanal, temel ihtiyaçları temin ettiğimiz bir pazar yeri, iş bulduğumuz bir alan ve hatta iş kurduğumuz bir platform oldu.
Bu yüzden ona bağımlı hale geldik. Dijital pazarlama araştırma raporları, sosyal medya kullanımının dünya çapında hızla arttığını ve insanların günde ortalama birkaç saatini bu platformlarda geçirdiğini gösteriyor; bu tamamen hayatımıza getirdiği kolaylık ve anlık tatmin sayesinde.
Ancak sosyal medyanın sağladığı faydaların yanı sıra, içinde deneyimleyebileceğimiz korkunç şeyler de var.
Sosyal medya aynı zamanda çevrimiçi cinsel taciz için bir alan olabilir. Son on yılda, "doxxing," "intikam pornosu," "istenmeyen sexting," "sextortion," "siber flashing" ve "zoom bombing" gibi çevrimiçi faaliyetler ortaya çıktı. Birinin hayatı ve itibarı bu korkunç eylemler yüzünden anında mahvolabilir.
Bu yüzden olası çevrimiçi cinsel tacize karşı kendimizi hazırlamak çok önemli. Nasıl başa çıkacağımızı ve suçluları nasıl bildireceğimizi öğrenmeliyiz. Kendimizi ve sevdiklerimizi bu kötü niyetli kişilere karşı korumak için gerekli adımları bilmek de şart.
Bu rehberde, çevrimiçi cinsel tacizle karşılaştığınızda atabileceğiniz adımları ele alacağız. Ayrıca çevrimiçi tacizcilere ve trollere karşı kendinizi koruma yollarını içeren kısa bir bölüm hazırladık. Ancak ana konuya geçmeden önce, çevrimiçi cinsel tacizin ne olduğuna bakalım.
Çevrimiçi Cinsel Taciz Nedir?
Uzmanlara göre çevrimiçi cinsel taciz, ekranlar aracılığıyla gerçekleşen her türlü cinsel taciz, istismar veya suistimal olarak tanımlanabilir. Temelde, çevrimiçi ortamda istenmeyen, korkutucu, rahatsız edici ve küçük düşürücü cinsel davranışlardır. Aşağıdaki çeşitli biçimlerde ortaya çıkabilir:
- Cinsiyete dayalı istenmeyen veya nefret dolu yorumlar almak.
- Ortaklarınızdan veya yabancılardan izniniz olmadan kışkırtıcı fotoğraf veya videolar almak.
- Video araması veya canlı yayın yoluyla istenmeyen cinsel davranışlara maruz kalmak.
- İntikam pornosu yaşamak; özel fotoğraf veya videolarınızın izniniz olmadan çevrimiçi paylaşılması.
- Zoom bombing yaşamak; yabancı birinin görüntülü toplantınıza girip rahatsız edici içerik paylaşması.
- Sextortion yaşamak; suçlunun, cinsel içerikli kanıtlarınız olduğu bahanesiyle sizden para veya cinsel iyilik talep etmesi.
- Çevrimiçi grooming; çocukların, yetişkinler tarafından cinsel istismar amacıyla manipüle edilmesi.
Yukarıda belirtilen biçimler, çevrimiçi rızanın ihlal edilme yollarının sadece küçük bir kısmını temsil ediyor. Bu faaliyetler sanal ortamda gerçekleştiği için, fiziksel cinsel taciz (elle taciz, saldırı, tecavüz gibi) kadar zor olmadığı yanılgısı var. Oysa çevrimiçi cinsel taciz ekran arkasında gerçekleşse bile, mağdur üzerindeki etkisi fiziksel taciz kadar zararlıdır.
İlgili okuma: Bilmeniz Gereken 5 Kırmızı Bayrak - Zararlı İlişkilerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çevrimiçi Cinsel Tacizle Nasıl Başa Çıkılır?
Eğer çevrimiçi cinsel tacize maruz kalıyorsanız, bununla "baş etmek" kolay değil, çünkü taciz size tehdit altında ve güçsüz hissettirebilir. Ancak unutmayın, travmayı yönetmek, sesinizi duyurmak ve suçu bildirmek; işte olayların değişmesini sağlayan şeylerdir. Çeşitli kaynaklar ve uzmanlardan derlenen, çevrimiçi cinsel istismarla başa çıkmak için gerekli adımlar şunlardır:
1 Cesaretinizi toplayıp ayağa kalkın.
Çevrimiçi cinsel taciz mağdurlarının çoğu, aileleri ve çevreleri tarafından yargılanma korkusuyla sessiz kalmayı tercih eder. Suçu yetkililere bildirmekle gelen stres ve utançla baş etmek istemezler. Ancak gölgede kalmak sadece tacizcinin kazanmasına yol açar. Suçlunun eylemleri bildirilmez veya ortaya çıkarılmazsa, bu kötü niyetli kişi başka masum kurbanları da taciz etmeye devam eder.
Bu yüzden ilk adım olarak, cesaretinizi toplayıp tacize karşı sesinizi duyurmanızı öneriyoruz. Biliyoruz, hiç kolay değil ama işleri değiştirecek tek yol bu. Hemen yapmak zorunda değilsiniz, ama mücadele etmeye hazır olduğunuzda yapın.
Sesinizi duyurmak, suçluyu otomatik olarak sosyal medyada ifşa etmek anlamına gelmez. Hukuk uzmanları, bunun davaya zarar verebileceğini ve hatta aleyhinize kullanılabileceğini söylüyor. En iyisi, önce sevdiklerinize durumu anlatmak ve suçluyu yetkililere bildirmekle başlamaktır.
Raporlar verildikten sonra, hikayenizi paylaşabilir ve suçlunun yanlışlarını ortaya çıkarabilirsiniz; ancak kullandığınız kelimelere dikkat edin, diğer mağdurları tetiklemek istemezsiniz.
2 Arkadaşlarınızdan ve ailenizden destek alın.
Çevrimiçi cinsel taciz sonrası yaşanabilecek travmayı yönetmenin yanı sıra, bu dönemde sevdiklerinize tacizi anlatmak da zordur. Ancak çevrimiçi istismarla mücadelede bu çok önemli bir adımdır. Tacizin getirdiği acı ve utanç sizi bunaltabilir, bu yüzden size destek olacak bir grubun olması gerekir.
Bu süreci aceleye getirmeyin. Hazır olduğunuzda hikayenizi paylaşın. Biyolojik ailenize anlatmak zorunda değilsiniz; en yakın ve güvendiğiniz arkadaşlarınıza anlatmak daha rahat hissettiriyorsa, öyle yapın. Ayrıca bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.
3 Çevrimiçi cinsel taciz kanıtlarını belgeleyin.
Olayın ekran görüntülerini veya video kliplerini saklamak çok önemlidir. Dijital kopyaları bulut tabanlı bir sürücüye kaydedin ve ayrıca fiziksel bir kopyasını da muhafaza edin. Bu ekran görüntüleri, hem şikâyet dilekçenize ekleyeceğiniz kanıt hem de olası bir dava sürecinde delil olarak gerekecektir. Ayrıca, suçlunun paylaştığı kamuya açık gönderilerin ekran görüntülerini almak için güvendiğiniz bir arkadaşınızdan yardım isteyin; arkadaşınız aynı zamanda suçun tanığı olabilir.
4 Paylaşılan içerikleri ilgili site ve sosyal medya platformlarına bildirin.
İntikam pornosu veya benzeri içeriklerin mağduruysanız, içerikleri tüm ilgili sosyal medya platformlarında ve web sitelerinde (ekran görüntüsü aldıktan sonra) bildirin.
Örneğin, özel içerikleriniz Instagram, Facebook veya Reddit gibi büyük sosyal medya platformlarında ya da büyük yetişkin içerik sitelerinde yayınlanmışsa, bu platformların kullanıcı sözleşmelerini ihlal ettiği için fotoğraf veya videoları bildirebilirsiniz.
Türkiye'ye özgü ek bir yol da vardır: 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında, özel hayatın gizliliğini ihlal eden içeriklerin kaldırılması için doğrudan içerik veya barındırma sağlayıcısına başvurabilir, sonuç alamazsanız sulh ceza hâkimliğine ya da Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) başvurabilirsiniz. Bu yol, özellikle rızasız paylaşılan görüntülerin hızla kaldırılması için etkilidir.
Siber flashing (izniniz olmadan genital fotoğraflar almak) veya istenmeyen sexting durumlarında da ilgili sosyal medya platformlarında hesapları bildirebilirsiniz.
İlgili okuma: Toksik İlişkilerin 45 Uyarı İşareti ve Onlarla Nasıl Başa Çıkılır
5 Tacizciyle iletişimi kesin.
Çevrimiçi cinsel taciz mağdurlarının çoğu, taciz aldıktan sonra doğrudan suçluya yanıt verir. Durumu yönetmeye çalışarak sayısız mesaj gönderirler.
Ancak tacizciyle iletişim kurmak, istismarı daha da kötüleştirebilir. Bazı suçlular aynı zamanda trol olabilir, yani sizden olumsuz tepki almak onlar için eğlencelidir. Bu yüzden onlara istedikleri ilgiyi vermek yerine, sosyal medya hesaplarınızda engelleyin veya sessize alın ve sadece birkaç güvendiğiniz arkadaşınızdan tacizcinin hesabını takip etmelerini isteyin.
Enerjinizi suçluyu bildirmek için doğru adımları atmaya odaklayın; tacizcinin mesajlarını görmek gibi tetikleyicilerden uzak durmak, yaşadığınız travmayı yönetmenize yardımcı olur. İstismarı anlatmak istiyorsanız, bunu da hazır olduğunuzda ve dikkatli bir şekilde yapın.
6 Güvenliğinizi değerlendirin.
Suçluyu bildirmek için gerekli belgeleri hazırlarken, kendinizin ve sevdiklerinizin güvenliğini değerlendirmek için zaman ayırın. Çünkü çevrimiçi taciz, durum kötüleşirse gerçek hayatta da yaşanabilir. Bu nedenle tehdidi değerlendirmek için kendinize şu soruları sorun:
- Tacizci tanıdığınız biri mi yoksa anonim biri mi?
- Tacizcinin şiddet geçmişi var mı?
- Tacizci tarafından tehdit edildiniz mi?
- Suçlunun e-posta, adres ve telefon numaranız var mı?
- Suçlu platformlar arasında geçiş yaptı mı ya da çevrimdışına mı çıktı? İş yerinize paket, sesli mesaj veya mektup göndermeye başladı mı?
- En yakın arkadaşlarınız ve aileniz tacizci tarafından rahatsız ediliyor mu?
Çevrimiçi cinsel taciz sizi herhangi bir şekilde güvensiz hissettirdiyse, geçici olarak güvenli bir yere taşınmak en iyisidir; örneğin bir otel odası, yeni bir daire ya da bir arkadaşınızın evi olabilir. Ayrıca kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunmanızı öneririz; özellikle taciz cinsiyete dayalı şiddet unsuru taşıyorsa, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında aile mahkemesinden veya acil durumlarda mülki amirlikten (kaymakamlık) koruyucu ve önleyici tedbir kararı (örneğin tacizcinin size yaklaşmasının yasaklanması) talep edebilirsiniz. Aile ve arkadaşlar tehdit içindeyse, onların yerlerini takip etmeyi unutmayın.
7 Suçluya karşı dava açın.
Bir yakınınız ve mümkünse bir avukatla birlikte, elinizdeki kanıtlarla en yakın karakola gidebilir veya doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Siber suçlara özel olarak, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı (illerde Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlükleri) başvurabileceğiniz birimdir. Çevrimiçi cinsel tacizi bildirin, çünkü bu eylemin Türk hukuku kapsamında yasal sonuçları vardır. İşte ilgili maddelerin kısa özeti:
Türk Ceza Kanunu Madde 105: Cinsel Taciz
Eğer cinsiyete dayalı çevrimiçi cinsel tacize maruz kalıyorsanız, genellikle başvurabileceğiniz temel madde budur. Bir kişiyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adli para cezasına hükmolunur.
Bu fiilin posta veya elektronik haberleşme araçlarının (internet, sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları dahil) sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Teşhircilik yoluyla, örneğin rızasız görüntü paylaşımıyla işlenmesi de cezayı ağırlaştıran bir sebeptir.
Türk Ceza Kanunu Madde 107: Şantaj (Sextortion için)
Türk hukukunda "sextortion" adıyla ayrı bir suç tipi tanımlanmamıştır, ancak bu davranış genellikle birden fazla suçu birlikte oluşturur. Suçlu elindeki görüntü veya bilgiyi ifşa etmekle tehdit ederek sizi bir şey yapmaya veya vermeye zorluyorsa, bu şantaj suçu kapsamına girer ve bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir. Buna ek olarak, tehdit unsuru Türk Ceza Kanunu Madde 106 kapsamında, cinsel içerikli taciz unsuru ise yukarıdaki Madde 105 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
Türk Ceza Kanunu Madde 134: Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (İntikam Pornosu için)
İntikam pornosu mağduruysanız, başvurabileceğiniz temel madde budur. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması yoluyla ihlal edilmesi hâlinde ceza bir kat artırılır.
Kişilerin özel hayatına ait görüntü veya sesleri ifşa eden kişi ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu görüntü veya seslerin basın ve yayın yoluyla (internet ve sosyal medya dahil) yayılması hâlinde de aynı ceza uygulanır.
Not: Bu bilgiler genel bir özet niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir. Somut olayınıza uygun suç tipini ve izlenecek yolu netleştirmek için bir avukata danışmanız en sağlıklısı olacaktır.
8 Sosyal medyadan bir süre uzaklaşın ve kendinize iyi bakın.
Hikayenizi paylaşmak ve sesinizi duyurmak önemli olduğu kadar, bu zor dönemde ruh sağlığınıza da özen göstermek çok önemlidir. Ara sıra sosyal medyadan çıkmanızı ve başka şeylere odaklanmanızı öneririz. Arkadaşlarınızla buluşun, yeni hobiler edinin, yeni kitaplar alın, arkadaşlarınızla seyahat edin; sizi mutlu eden şeyleri yapın.
Çevrimiçi cinsel tacizle başa çıkmanın moral bozucu ve tehdit edici olduğunu biliyoruz. Toplumumuzda hâlâ bu tür konularla ilgili bir damgalama var. Hikayenizi kamuoyuna anlatmaya hazır değilseniz, sorun değil. Kendinizi hazırlamak için zaman ayırın. Ayrıca iyileşme sürecinizde profesyonel destek almanızı öneririz.
İlgili okuma: Kendinizi Yenilemek İçin 10 Tembel Gün Aktivitesi (Kendinize İyi Bakmayı Unutmayın!)
Çevrimiçi Cinsel Tacize Karşı Kendinizi Nasıl Korursunuz?
Çevrimiçi cinsel taciz tamamen önlenemez, çünkü bazı anonim kötü niyetliler internette dolaşmaya devam ediyor. Ancak, zararlarını en aza indirmenin yolları vardır.
Güvenliğinizi artırmak ve doğru bilgileri edinmek, tacizin büyümesini engellemenize yardımcı olur. İşte çevrimiçi cinsel istismara karşı kendinizi koruma yolları:
1 Şifrelerinizi partnerinizle asla paylaşmayın.
Özellikle genç çiftler arasında, birbirlerine sosyal medya şifrelerini verme trendi var. Bazıları bunu ilişkinin bir sonraki aşaması olarak görüyor, çünkü partnerine tam güven gösteriyor.
Ancak bu çok risklidir; işler kötüye giderse, partneriniz sosyal medya hesabınızdaki bilgileri aleyhinize kullanabilir. Partnerinizin kötü niyetli olduğunu söylemiyoruz, çünkü her şifre paylaşımı çevrimiçi cinsel tacizle sonuçlanmaz. Sadece paylaşırken dikkatli olun. Ayrıldıktan sonra şifrelerinizi hemen değiştirin.
İlgili okuma: Zararlı İlişkilerden Nasıl Çıkılır: Güvende Kalmanız İçin 14 Adım
2 Kişisel ve profesyonel hesaplarınız için iki faktörlü kimlik doğrulamayı etkinleştirin.
İki faktörlü kimlik doğrulama, hesabınıza erişmeye çalışan kişilerin bunu başaramamasını sağlayan ekstra bir güvenlik katmanıdır. Kullanıcı adı ve şifreyi girdikten sonra, kişi telefonunuzdan gelen tek kullanımlık şifre (OTP) veya ikinci bir sorunun cevabını vermek zorundadır.
Tüm sosyal medya hesaplarınızda bu gelişmiş özelliği kullanarak, sadece sizin erişiminiz olmasını sağlayabilirsiniz.
3 Gönderdiğiniz içerik ve kullandığınız platform konusunda dikkatli olun.
Partnerinize ateşli mesajlar, fotoğraflar ve videolar göndermek yanlış değil. Ancak, daha önce belirttiğimiz gibi, bu özel içerikler aleyhinize kullanılabilir.
Bu yüzden cinsel içerik gönderirken mümkün olduğunca gizli olun; yüzünüzün görünmediği ve odanızın belirgin detaylarının olmadığı fotoğraflar tercih edin. Zaman bazlı mesaj silme veya kaybolan fotoğraf özellikleri sunan mesajlaşma uygulamalarını kullanmanızı öneririz. Ayrıca, ekran görüntüsü alındığında sizi uyaran uygulamaları tercih edin.
4 Kendinizi ve sevdiklerinizi rıza konusunda bilinçlendirin.
Kendinizi korumanın yanı sıra, sevdiklerinize rıza ve çevrimiçi cinsel taciz hakkında bilgi vermek de çok önemlidir. Bilgilendirilmiş rızanın ne olduğunu ve çevrimiçi her etkinlikte neden önemli olduğunu açıklayın. Bu, onların çevrimiçi istismardan korunmasını güçlendirir.
İlgili okuma: Cinsel Sağlığı Tanımlamak: Cinsel Sağlıklı Olmak Ne Demektir?
5 Çevrimiçi cinsel taciz konusunda farkındalık yaratın ve mağdurların nasıl mücadele edebileceğini paylaşın.
Hikayenizi paylaşmanın yanı sıra, cinsel tacizle ilgili infografikler, makaleler ve diğer faydalı kaynakları da paylaşmanızı öneririz. Başkalarını da bu kaynakları paylaşmaya teşvik edin. Ayrıca bu konuda çalışan sivil toplum kuruluşlarını ve destek hatlarını destekleyin.
Sonuç
Cinsel istismar, çevrimiçi taciz de dahil olmak üzere bir davranış spektrumundadır. Tacizci fiziksel olarak mağdurla temas halinde olmayabilir, ancak bu uzun süreli travmaya yol açar. Bu yüzden bu rehber gibi kaynakların paylaşılması çok önemlidir; daha fazla insanı mücadele etmeye teşvik etmeliyiz.
Bu rehberde paylaştığımız adımları her biriyle, hatta sırasıyla takip etmek zorunda değilsiniz. Bazı adımları atlayabilir veya hepsini tek bir büyük adımda birleştirebilirsiniz. Böyle korkunç bir durumla başa çıkmanın kolay olmayacağını biliyoruz, bu yüzden derin bir nefes alın ve kendinizi rahat hissettiğiniz hızda ilerleyin.
Bu rehberin çevrimiçi cinsel tacizle başa çıkmanıza ve ona karşı mücadele etmenize yardımcı olmasını umuyoruz. Artık mağdurların ayağa kalkma zamanı; çevrimiçi güvenli alanlar oluşturmak için birlikte çalışalım.
0 yorum