Bu "meme kanseri riskinizi nasıl azaltabilirsiniz" makalesi okuyucuya değerli bilgiler sunmak amacıyla hazırlanmıştır; ancak doğrudan uzman yardımı yerine geçmez. Daha fazla bilgi için lütfen bir sağlık profesyoneline başvurun.
Biliyor muydunuz, meme kanseri Türkiye'de kadınlarda en sık görülen kanser türüdür? Sağlık Bakanlığı verilerine göre, meme kanseri kadınlarda görülen tüm kanser vakalarının yaklaşık dörtte birini oluşturmaktadır.
Bu satırları okurken, belki bir iş arkadaşınız ya da sevdiğiniz biri bu hastalıkla mücadele ediyor olabilir. Vaka sayıları artmaya devam ederken, riskinizi azaltmak için bilinçli adımlar atmanın tam zamanı olduğunu düşünüyoruz.
Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında, meme kanseri riskinizi azaltmak için yapabileceğiniz farklı yaşam tarzı değişikliklerini konuşacağız. Ayrıca bu yaşam tarzı önerileri ve meme kanseri hakkında sıkça sorulan soruları da yanıtlayacağız.
Meme Kanseri Nedir?
Meme Kanseri, meme hücrelerinin kontrolsüz büyümesini içeren bir hastalıktır. Bu büyüme genellikle süt kanallarında (meme ucundaki sütü taşıyan tüpler) başlar. Ayrıca lobüller (emzirme için süt üreten bezler) gibi memenin diğer bölgelerinde de başlayabilir.
Zamanla, bu kanser hücreleri büyümeye ve sağlıklı meme dokularına yayılmaya devam eder. Bu hücreler koltuk altı lenf düğümlerine de ulaşarak, büyümenin vücudun diğer bölgelerine yayılmasına neden olabilir.
İşte bu yüzden erken teşhis çok önemlidir. Kanseri erken evrede tedavi edebilirseniz, hastalıktan kurtulma şansınız çok daha yüksek olur.
Meme Kanseri Riskini Nasıl Azaltabilirsiniz?
Listeye geçmeden önce, meme kanserini kesin olarak önlemenin henüz bir yolu olmadığını belirtelim. Aşağıda sıralananlar riski azaltmaya yönelik yöntemlerdir. Bazı önleyici adımları uygulamadan önce sağlık uzmanınıza danışmanızı öneririz. Devam edelim!
1 Sağlıklı bir kiloda kalın.
Journal of the National Cancer Institute'de yayımlanan bir çalışmaya göre, 50 yaşından sonra kilo veren ve bu kiloyu koruyan kadınların meme kanseri riski, kilosu sabit kalan kadınlara göre daha düşüktür. Bazı araştırmalar ayrıca menopoz sonrası kilo almanın meme kanseri riskini artırdığını göstermektedir.
Bu nedenle, fazla kilolardan uzak durmanızı öneriyoruz. Sağlıklı bir kiloda kalmak sadece kanserden korunmak için değil, aynı zamanda birçok sağlık faydası da sağlar. Ancak kilo vermek için kendinizi aç bırakmamalısınız. Her gün sağlıklı ve dengeli beslenirseniz sorun olmaz. Egzersizi de unutmayın!
İlgili okuma: Seks Kilo Vermenize Yardımcı Olur mu? Seks Sırasında Yakılan Kaloriler
2 Fiziksel olarak aktif olun.
Birçok çalışma, düzenli egzersiz yapan kadınların meme kanseri riskini %10-20 oranında azalttığını göstermiştir. Fiziksel aktivitenin şiddeti açısından, meme kanseri riskini azaltmak için kadınların orta ila yüksek yoğunlukta egzersiz yapmaları önerilmektedir.
"Orta yoğunlukta fiziksel aktivite" ve "yüksek yoğunlukta fiziksel aktivite" ne demek, bilmiyorsanız, işte kısa açıklamalar ve örnekler:
Orta yoğunlukta fiziksel aktiviteler orta düzeyde çaba gerektirir. Bunlar arasında hızlı yürüyüş, ev işleri, 20 kg'dan az yük taşıma, dans, bahçe işleri ve cinsel ilişki bulunur.
Yüksek yoğunlukta fiziksel aktiviteler ise daha fazla çaba gerektirir. Bunlar arasında koşu, yokuş tırmanma, hızlı bisiklet sürme, aerobik, hızlı yüzme, rekabetçi sporlar ve 20 kg'dan fazla yük taşıma yer alır.
3 Alkol tüketiminizi sınırlayın.
Bazılarınızın içkiyi sevdiğini biliyoruz, ancak meme kanseri riskinizi azaltmak istiyorsanız alkol tüketiminizi azaltmalısınız. American Cancer Society'nin Kanser Önleme için Diyet ve Fiziksel Aktivite Kılavuzu'na göre, kadınlar için günlük 1 içkiyi, erkekler için ise 2 içkiyi geçmemek gerekir.
Bu da kadınların günde en fazla 12 ons bira veya 5 ons şarap içebileceği anlamına gelir. Yani bir şişe şarapla baş başa kalmayı düşünüyorsanız, hayır; önce sağlık canım.
İlgili okuma: Cinsel İsteğinizi Öldürebilecek 10 Yiyecek (Düşük Libidoya Hayır!)
4 Sigaradan uzak durun.
National Breast Cancer Foundation'a göre, sigara içmek meme kanseri dahil birçok kanser türü için bir risk faktörüdür. Breast Cancer Research'de yayımlanan bir çalışma, sigara içmiş kadınların hiç sigara içmemiş kadınlara göre %14 daha yüksek meme kanseri riski taşıdığını göstermektedir. Ayrıca, 17 yaşından önce sigaraya başlayan kadınların meme kanseri riski, 17 yaşından sonra başlayanlara göre daha yüksektir.
Çalışmalar, pasif içiciliğin de meme kanseri riskini artırabileceğini göstermiştir. Yani çok sigara içen biriyle sık vakit geçiriyorsanız, siz sigara içmeseniz bile bu hastalığa yakalanma riskiniz artar. Bu yüzden sigara ve sigara içenlerden mümkün olduğunca uzak durmak en iyisidir.
5 Yüksek dozda radyasyona maruz kalmaktan kaçının.
Breast Cancer Research'de yayımlanan bir çalışmaya göre, yüksek dozda iyonize radyasyon meme kanseri için bir risk faktörüdür. Bu risk, kişinin yaşı ve maruz kalınan radyasyon dozuna bağlıdır; 20 yaşından önce iyonize radyasyona maruz kalan kızlarda meme kanseri riski daha yüksektir, menopoz sonrası maruz kalan kadınlarda ise en düşüktür.
Ancak çalışma, radyasyona bağlı meme kanserinin doğrulanmasının zor olduğunu ve genetik risk faktörlerinin de etkili olabileceğini belirtmektedir. Ayrıca yüksek doz iyonize radyasyona maruz kalmak zordur, bu yüzden radyasyon tedavisi almadıysanız çok endişelenmenize gerek yoktur.
6 Doğum kontrol hapı kullanmaktan kaçının.
Bazı çalışmalar, oral kontraseptif kullanan kadınların meme kanseri riskinin biraz arttığını öne sürerken, diğer araştırmalar doğum kontrol haplarının meme kanseri riskini artırmadığını göstermektedir.
Muhtemelen doğum kontrol hapı kullanmanın güvenli olup olmadığını merak ediyorsunuzdur. Eğer 35 yaşın altındaysanız ve ailede meme kanseri öyküsü yoksa hap kullanmanız genellikle sorun olmaz. Ailede meme kanseri öyküsü varsa, hap kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız. Doktorunuz hap kullanmamanızı öneriyorsa, sizin için birçok başka doğum kontrol seçeneği bulunmaktadır.
İlgili okuma: Daha Sağlıklı Cinsel Deneyimler İçin Bilmeniz Gereken 15 Güvenli Seks İpucu!
7 Mümkün olduğunca emzirin.
Yeni anneler için, bebeğinizi emzirmenin meme kanseri riskinizi azaltabileceğini biliyor muydunuz?
Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer'dan bir çalışmaya göre, bir kadın her 12 ay emzirme süresi için meme kanseri riskini %4,3 oranında azaltmaktadır. Centers for Disease Control and Prevention da bunu doğrulamaktadır. Emzirmenin, meme ve yumurtalık kanserleriyle ilişkilendirilen hormonlara, özellikle östrojene maruz kalmayı azalttığını belirtmektedir.
İlgili okuma: Aslında #SahteHaber Olan 20 Gebelik Efsanesi ve Gerçeği
8 Hormon Replasman Tedavisinden kaçının.
Hormon Replasman Tedavisi (HRT), menopoz belirtilerini hafifletmek için kullanılır. Menopoz dönemindeki kadınlar için sıcak basması, vajinal kuruluk, gece terlemeleri, düşük libido ve ruh hali değişikliklerini hafifletmekte yardımcı olabilir. Tedavi tablet, jel, vajinal krem ve cilt bandı gibi çeşitli formlarda uygulanabilir.
Bu, menopoz için iyi bir çözüm gibi görünse de, HRT'nin meme kanseri riski taşıdığı bilinmektedir. breastcancer.org'a göre, Kombinasyon tipi HRT kullanımı riski yaklaşık %75 artırırken, sadece östrojen içeren HRT kullanımı 10 yıldan uzun sürerse risk artmaktadır.
Ailede meme kanseri öyküsü varsa risk daha da yüksektir. Bu yüzden HRT almadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız. Menopoz belirtileri zorlayıcı olabilir, ancak hayatınızı riske atmadan bu belirtileri hafifletmenin başka yolları da vardır.
9 Meme kanseri riskini azaltan reçeteli ilaçları kullanın.
Yüksek risk grubundaysanız, meme kanseri riskinizi azaltmak için ilaç kullanmayı düşünebilirsiniz. Ancak öncelikle doktorunuza danışmalı ve risk durumunuzun değerlendirilmesini sağlamalısınız. Önemli risk faktörleri şunlardır:
- Yaş
- Aile öyküsü
- Adet geçmişi
- Gebelik geçmişi
- Daha önce invaziv meme kanseri geçirmiş olmak
- Aile kanser sendromuyla ilişkili gen mutasyonu taşımak
Eğer ortalamanın üzerinde riskiniz varsa, doktorunuz size tamoksifen ve raloksifen gibi bazı ilaçlar reçete edebilir. Ancak bu tamamen doktorunuzun kararına bağlıdır. Kendi kendinize teşhis koymayın!
10 Gerekirse koruyucu cerrahi yaptırın.
Bu yöntem, meme kanseri riskini artıran gen mutasyonları (BRCA1 veya BRCA2 genleri), güçlü aile öyküsü, 30 yaşından önce göğüs bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak veya daha önce bir memede kanser geçirmiş kadınlar içindir. Bu risk faktörlerine sahipseniz, koruyucu cerrahi seçeneklerini değerlendirmelisiniz.
Bilateral Profilaktik Mastektomi: Her iki memenin alınması işlemidir.
Kontralateral Profilaktik Mastektomi: Meme kanseri tanısı konmuş kadınlar için, hem kanserli memenin hem de diğer memenin alınmasıdır. Bu, ikinci meme kanseri riskini azaltabilir.
Profilaktik Ooforektomi: BRCA1 veya BRCA2 mutasyonu taşıyan kadınlar için önerilen bir ameliyattır. Bu mutasyona sahip kadınlarda meme ve yumurtalık kanseri riski yüksektir. Bu işlemde yumurtalıklar alınarak yumurtalık kanseri riski azaltılır.
11 Meme kendi kendine muayenesini düzenli olarak yapın.
Meme kanseri erken evrede tespit edilen kadınların ilk beş yılda daha yüksek hayatta kalma oranına sahip olduğunu biliyor muydunuz? Bu yüzden meme kanseri riskinizi azaltmak için yaşam tarzı değişiklikleri yapmanın yanı sıra, memelerinizi düzenli olarak kontrol etmeniz ve fark edilir bir değişiklik olup olmadığını gözlemlemeniz de gerekir.
Bu sayede, fark ettiğiniz değişiklikleri doktorunuza bildirebilirsiniz. Değişiklik meme kanserinden kaynaklanıyorsa, bunu yenme şansınız daha yüksek olur. Değilse de, en azından değişikliğe neden olan durumu keşfedersiniz.
breastcancer.org'a göre, meme kendi kendine muayenesinde beş adım vardır. İlk olarak, aynada memelerinize bakarak teste başlamalısınız. Omuzlarınız dik, elleriniz belinizde olmalı. Bu adımın amacı memelerinizi görsel olarak değerlendirmektir. Şekillerinin simetrik olup olmadığını, olağan boyut, şekil ve renklerinde olup olmadığını kontrol edin. Normalden farklı görünüyorlarsa veya kızarıklık, döküntü ya da şişlik varsa, bunu not edip sağlık uzmanınızla paylaşın.
Sonra, kollarınızı yukarı kaldırın. Önceki adımda olduğu gibi, memelerinizde ve çevresinde renk değişikliği, şekil bozukluğu veya başka değişiklikler olup olmadığını kontrol edin. Ardından, meme ucunuzdan sıvı gelip gelmediğini kontrol edin. Emzirmiyorsanız ama meme ucunuzdan sıvı geliyorsa, bunu not edip doktorunuza bildirin.
Memelerinizin görünümünü kontrol ettikten sonra, sıradaki adım onları elle hissedip olası kitleleri kontrol etmektir. Sırt üstü uzanın; sol memenizi sağ elinizle, sağ memenizi sol elinizle kontrol edin. İlk 3-4 parmağınızı düz ve bitişik tutarak sıkı ve düzgün bir dokunuşla hissedin. Ardından memelerinizi dairesel hareketlerle masaj yapar gibi kontrol edin. Tüm memeyi yukarıdan aşağıya ve yandan yana kapsayın. Hangi noktadan başlayacağınız size bağlı; önemli olan belirli bir düzen izlemektir. Bu, memelerinizdeki değişiklikleri fark etmenize yardımcı olur. Son olarak, aynı adımı ayakta veya oturarak tekrarlayın.
12 Meme dokusu tipinizi öğrenin.
Meme kendi kendine muayenesinin yanı sıra, meme yoğunluğunuzu kontrol ettirmenizi de öneririz. Birçok kaynağa göre, bir kadının bezsi doku ve fibröz bağ dokusu oranı yüksek, yağ dokusu oranı düşükse (yoğun meme dokusu olarak bilinir), meme kanseri riski daha yüksektir. Bu durum sadece riski artırmakla kalmaz, aynı zamanda yoğun meme dokusu anormal hücrelerin rutin taramalarda fark edilmesini de zorlaştırabilir.
Yoğun meme dokusuna sahip olup olmadığınızı öğrenmek için mamografi çektirmeniz gerekir. Mamografik olarak yoğun memelere sahipseniz, daha ileri testler yaptırmanız ve daha sık taranmanız gerekebilir.
13 Geceleri dış mekan ışığına maruz kalmanızı azaltın.
Gece ışığa maruz kalmanın meme kanseri riskinizi artırabileceğini biliyor muydunuz? Çalışmalar, iyi aydınlatılmış bölgelerde yaşayan veya geceleri çalışan kadınların bu hastalık için daha yüksek risk taşıdığını gösteriyor.
Araştırmacılara göre, meme kanseri riskindeki bu artış melatonin seviyeleriyle ilişkilidir. Melatonin, vücudun uyku döngüsünü düzenleyen bir hormondur. Bu hormonun üretimi geceleri en üst seviyeye çıkar ve gündüz ışığa maruz kalma nedeniyle düşer. Bir kişi geceleri gündüz gibi ışığa maruz kalırsa, melatonin seviyeleri düşük kalma eğilimindedir.
Bu iddiaya ilişkin çalışmalar henüz sınırlı olsa da, önlem amacıyla, özellikle meme kanseri riski taşıyorsanız, geceleri ışığa maruz kalmanızı en aza indirmenizi öneririz. Odanızdaki ışıkları kısmayı veya evinizde düşük watt'lı ampuller kullanmayı unutmayın.
İlgili okuma: Seks Oyuncakları Uykuya Yardımcı Olabilir mi? Gerçekleri Öğrenin!
14 D vitamini alımınızı artırın!
Yeterli D vitamini almadığınızda meme kanseri riskinizin artabileceğini biliyor muydunuz? Bu yüzden dışarı çıkıp 20-30 dakika güneş almanızı öneririz. Ayrıca sardalya, salmon, süt ve portakal suyu gibi D vitamini açısından zengin gıdaların tüketimini artırabilirsiniz.
15 Paraben içeren kozmetik ürünlerden kaçının.
Meme kanseri riskinizi azaltmanın bir başka yolu da paraben içeren güzellik, cilt bakımı ve hijyen ürünlerinden kaçınmaktır. Çalışmalar, paraben içeren ürünler kullanan kadınların bu hastalık için daha yüksek risk taşıyabileceğini göstermiştir.
Bu çalışmalara göre, parabenler östrojeni taklit edebilir, meme hücrelerinin büyümesini artırabilir ve hormon-pozitif meme kanserini tetikleyebilir. Ancak bu iddiayı destekleyen çalışmalar henüz sınırlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Meme kanseri riskinizi azaltmanın farklı yollarını öğrendiğinize göre, artık bu hastalıktan korunmak için yeterli bilgiye sahipsiniz. Ancak kafanızda hâlâ sorular varsa, size yardımcı olmak için buradayız. Meme kanseri ve meme kanserinden korunma hakkında sıkça sorulan bazı soruları yanıtladık.
1 Meme kanserinin belirtileri nelerdir?
Bu hastalığın bazı uyarı işaretleri şunlardır: memelerinizden birinde veya her ikisinde olağandışı bir kitle veya yumru, memede şişlik, meme veya meme ucunda ağrı, meme ucundan akıntı ve memelerden birinin veya her ikisinin şeklinde bozulma.
2 Memedeki her yumru meme kanserinden mi kaynaklanır?
Hayır, memenizde bir yumru bulmanız otomatik olarak meme kanseriniz olduğu anlamına gelmez. Kadınlar ay boyunca, özellikle adet döneminden önceki hafta, bedenlerinde farklı değişiklikler yaşayabilir. Belirtiler birkaç gün içinde geçiyorsa, endişelenmenize gerek yok. Ancak yine de bu yumrunun ne zaman ortaya çıktığını not almanızı ve doktorunuzla konuşmanızı öneririz.
3 Erkekler meme kanserine yakalanabilir mi?
"Erkekler meme kanserine yakalanamaz" düşüncesi tamamen yanlıştır. Erkeklerin de meme dokusu vardır. Ancak vakaları kadınlara kıyasla oldukça nadirdir. Yine de erkeklerin risk altında olup olmadıklarını kontrol etmeleri ve yukarıdaki adımları uygulayarak riski azaltmaları önemlidir.
4 Meme kendi kendine muayenesini ne sıklıkla yapmalıyım?
Sağlık uzmanları bu testi ayda bir kez yapmanızı önerir.
5 Adet döngüm veya üreme geçmişim meme kanseri riskimi etkiler mi?
Birçok çalışma, bir kadının zaman içinde geçirdiği adet döngüsü sayısının meme kanseri riskini etkileyebileceğini belirtiyor. 12 yaşından önce adet görmeye başladıysanız, ilk çocuğunuzu 30 yaşında veya sonrasında doğurduysanız ya da menopoza 55 yaşından sonra girdiyseniz, riskiniz daha yüksek olabilir. Riskinizi azaltmak için doktorunuza danışmanızı öneririz.
6 Meme kontrolü için sağlık uzmanıma ne sıklıkla gitmeliyim?
En az yılda bir kez fiziksel muayeneden geçmelisiniz. Meme kanseri ve diğer hastalıklar için daha yüksek risk taşıyorsanız, kontrolleri daha sık yaptırmanızı öneririz.
7 Mamografi çektirmek ağrılı mı?
Memeleri sıkıştırdığı için işlem sırasında rahatsızlık hissedebilirsiniz. Ancak bu, kişiye ve ağrı toleransına bağlıdır. Memeleriniz çok hassassa, mamografinizi adet döngünüzden bir hafta sonra planlamaya özen gösterin. Adet döneminizden önce veya sırasında yaptırmayın, çünkü bu dönemde memeleriniz oldukça hassas ve duyarlıdır.
8 Kalıcı saç boyası veya kimyasal saç düzleştiriciler kullanmak meme kanseri riskimi etkiler mi?
Bazı çalışmalar, bu ürünleri sık kullanan kişilerin, kullanmayan kadınlara kıyasla daha yüksek meme kanseri riski taşıyabileceğini öne sürüyor. Ancak bu iddiayı tam olarak destekleyecek çalışmalar hâlâ sınırlı. Yine de önlem amacıyla, özellikle risk altındaysanız, kişisel saç boyası ve kimyasal düzleştirici kullanımını sınırlamanızı öneririz.
Sonuç
Meme kanseri, dünya çapında en yaygın kanser türlerinden biridir. Artan vaka sayılarıyla, özellikle kadın okuyucularımız için tedirgin olmak normaldir. Ama endişelenmeyin, çünkü tedavi yöntemleri her geçen gün gelişiyor. Erken teşhis edilirse, bu hastalık tedavi edilebilir ve kontrol altında tutulabilir.
Artık hastalığı önlemenin farklı yollarını da öğrendiniz. Bu rehberde paylaşılan adımları takip ettiğiniz sürece, meme kanseri riskinizi azaltabilirsiniz.
Kendine sevgi göstermek sadece kendine güvenmek veya kendine zaman ayırmakla ilgili değildir; aynı zamanda sağlıklı kalmak için bilinçli çaba göstermekle de ilgilidir.
0 yorum