Tek Taraflı İlişki: Ne Yapmalı ve Ne Zaman Uzaklaşmalı

Tek taraflı ilişki, bir kişinin (veren) diğerinden (alan) sürekli olarak fiziksel, duygusal veya maddi açıdan daha fazla çaba harcadığı durumlarda ortaya çıkar. Bu terim genellikle romantik ilişkilerle ilişkilendirilse de, arkadaşlıklar veya aile dinamikleri için de geçerli olabilir.

Elbette, hiçbir ilişki her gün mükemmel dengede olmaz; bazı günler %50-50, bazen %40-60, bazen de bir partner ekstra desteğe ihtiyaç duyabilir ve oran %20-80'e kayabilir. Ancak tek taraflı ilişkide, bir kişi her zaman %90 çaba gösterirken, diğeri neredeyse %10 bile vermez.

Belirtiler

Şu anda bir ilişki içindeyseniz ve ilişkinizin tek taraflı olmaya başladığını düşünüyorsanız ya da yeni biriyle çıkmaya başladıysanız ve bu tuzağa düşmek istemiyorsanız, dikkat etmeniz gereken bazı işaretler şunlardır.

1 Planları başlatan ve yapan tek kişi sizsiniz.

Tek taraflı bir ilişkiye gireceğinizin en erken belirtilerinden biri, her zaman planları yapan, ilk mesajı atan veya herhangi bir şeyi başlatan kişinin siz olmasıdır. Karşınızdaki kişi sizi asla dışarı çıkmaya davet etmez ya da ederse bile bu çaba yarım yamalak olur.

Bazen, özellikle ilişkinin başlarında, partneriniz sanki planları varmış gibi davranabilir ama asla uygulamaya geçmez. "Ah, ben tam da burayı önerecektim…" ya da "Sen önce mesaj attın, ben de seninle takılmayı planlıyordum." gibi şeyler duyarsınız. Ancak hiçbir zaman bir tarih belirleyip buluşmak için çaba göstermezler.

2 İlişkide fedakarlık yapan tek kişi sizsiniz.

Klasik romantik komedi The Break-Up filminde, Jennifer Aniston'ın canlandırdığı Brooke ile Vince Vaughn'ın canlandırdığı Gary arasındaki dinamik, tek taraflı ilişkiyi mükemmel şekilde yansıtan bir sahneye sahiptir.

Brooke ve Gary ayrılır çünkü Brooke, ilişkinin zihinsel ve fiziksel yükünü taşımaktan yorulmuştur. Barışmaya çalıştıklarında Brooke, Gary'yi sevmediği bir konsere davet eder ve Gary gitmez. Bu gerginlik anında Brooke, ilişki boyunca ev işlerinden partnerinin işini desteklemeye, planları organize etmekten ona bakmaya kadar sürekli fazladan emek verdiğini, ama bunun hiç takdir edilmediğini ve sadece onun umursadığını göstermesini istediğini dile getirir.

Tek taraflı ilişkide olanlar veya şu anda böyle bir durumda olanlar için Brooke'un sözleri oldukça dokunaklıdır.

Tek taraflı ilişkide veren kişiyseniz, partneriniz için zamanınızdan, paranızdan ve kişisel ihtiyaçlarınızdan daha fazla fedakarlık yapma eğiliminde olursunuz. Sevmediğiniz etkinliklere gidebilir, tercih etmediğiniz türde filmler izleyebilir veya maddi olarak destek olabilirsiniz. Hatta yeni bir eve taşınabilir, iş değiştirebilir ya da bazı hobilerinizden vazgeçebilirsiniz.

Elbette partnerinizi seviyorsunuzdur, bu yüzden elinizden gelen her şeyi verirsiniz. Ama derinlerde, bir yerlerde, ne kadar verirseniz verin bunun tam olarak takdir edilmediği hissi vardır.

Öte yandan, partneriniz sadece kendi sevdiği şeyleri önceliklendirir, sizin için önemli etkinliklere ya da aktivitelere asla katılmaz. "Bu benim tarzım değil" gibi cümlelerle uzlaşmaya yanaşmadığını açıkça belli eder.

3 Hep siz özür diliyor ve sorumluluk alıyorsunuz.

Bir çatışma olduğunda, suçlu olmasanız bile ilk özrü siz mütemadiyen dile getiriyor musunuz? Partneriniz her şeyi size yüklüyor ve kendi hatalarının sorumluluğunu almıyorsa, bu ilişkinizde dengesiz bir dinamik olduğunun işaretidir.

4 İlişkide asıl karar verici sizsiniz.

Akşam yemeğinde ne yiyeceğinizden tatil planlarına kadar, partneriniz her kararda size güveniyor gibi görünüyor.

"Senin fikirlerin daha iyi" diye söyleyebilirler ama çoğu zaman sorumluluğu üzerlerinden atmak istiyorlardır. Siz tercih ettiğinizden farklı bir karar verdiğinizde ise, gizliden gizliye başka bir seçeneği dayatıp kararınızı sorgulatabilirler.

5 Onların adaletsiz davranışlarını sürekli mazur görüyorsunuz.

Dengesiz bir ilişkide sıkışıp kaldığınızın açık işaretlerinden biri, partnerinizin çabasızlığını sürekli mazeretlerle açıklamanızdır. Belki onların sevgi dili sizinkinden farklıdır ve bunu dile getirmek yerine, "O böyle biri" diye kendinizi ikna edersiniz, oysa siz sevginizi doğal gelmeyen yollarla göstermeye çalışmışsınızdır.

Plan yapmadıklarında kendinize ya da arkadaşlarınıza "Yoğun ya da parasal sıkıntısı var" diye açıklama yaparsınız, oysa her şeye zaman ayırabiliyor gibidir. Mesaj atmıyor ya da aramıyor ama arkadaşlarıyla ya da mobil oyunlarla vakit geçirebiliyorsa, "Alan lazım" diye geçiştirirsiniz, hatta iyi geceler bile demediğinde. Ev işlerine yardım etmiyorsa, "Ev işi yapmayı öğrenmemiş ya da sürekli yönlendirilmesi gerekiyor" diye kendinizi avutursunuz, oysa tembeldir ve size yardım etmek istemez.

Birini sevmek kusurlarını kabul etmek demektir, bu yüzden partnerinizin davranışlarını ya da davranmamasını mazur görmek kolaydır. Ama çok fazla mazeret üretmeye başladığınızda, bu kendinize saygısızlık sınırını aşabilir.

6 Daha derin bir bağ kuramadığınızı hissediyorsunuz.

"Kadınsı enerji" terimini duymuşsunuzdur, genellikle kadınların ilişkiye çok fazla çaba harcadıklarında bunu bastırdıkları fikriyle bağlantılıdır. "Kadınsı enerji" somut bilimsel çalışmalarla desteklenmese de, bu kavramda bir gerçeklik payı vardır.

Sürekli hayatta kalma ya da "sağlayıcı" modunda olduğunuzda, partnerinizle savunmasızlık ya da "kadınsı enerji"yi benimsemek zorlaşır. Onlara bakmanız gerektiğini hissedebilirsiniz ve onların çaba eksikliği nedeniyle, sizin de desteklenme konusunda tam anlamıyla güvenmeniz mümkün olmaz. Bu açılma zorluğu, ilişkinin daha derin ve anlamlı hissettirmemesine yol açabilir.

Etkileri

Tek taraflı ilişkinin talihsiz gerçeği, sadece ilişkiyi değil, özellikle çaba gösteren kişiyi etkiler. Siz sürekli verirken partneriniz sadece alıyorsa, bazı ciddi sorunlar ortaya çıkabilir:

1 Duygusal olarak tükenmiş hissedersiniz.

Tükenmişlik sadece işle ilgili değildir. Özellikle tek taraflı ilişkide veren kişi olarak, duygusal, fiziksel ve maddi yükü tek başınıza taşıdığınızda yorgunluk, sevilmediğinizi hissetme ve destek eksikliği ortaya çıkar. Partnerinizin sürekli çaba göstermediğini görmek, onların sevgisini sorgulamanıza ve olumsuz duygularınızın artmasına neden olabilir.

2 Partnerinize karşı kızgınlık ve küçümseme hissedebilirsiniz.

Cambridge Dictionary'ye göre, kızgınlık (resentment), sevilmeyen bir durumu kabullenmek zorunda kalmanın getirdiği öfke hissi olarak tanımlanır. Böyle hissediyorsanız, mesafelenebilir, hayal kırıklıklarınızı konuşmaktan kaçınabilir ve partnerinizi umutsuz bir vaka olarak görebilirsiniz ya da varlığından rahatsız olabilirsiniz.

Bu aynı zamanda Gottman'ın Dört Atlısı'ndan biri olan küçümsemenin (contempt) ortaya çıktığı zamandır; ilişkinin sonunu getirebilecek olumsuz iletişim tarzlarıdır. Diğerleri eleştiri, savunmacılık ve duvar örmedir.

Küçümseme, partnerinizi alaycı şekilde taklit etmek, iğneleyici yorumlar yapmak, onları hedef alan saldırgan şakalar yapmak ve hobilerini ya da ilgi alanlarını küçümsemek anlamına gelir. Genellikle kendini üstün görme ya da hayal kırıklığından kaynaklanır; ilişkiye liderlik ettiğiniz için "onlardan daha iyi" olduğunuzu düşünürsünüz.

Lütfen unutmayın, küçümseme ilişkide son derece toksik bir davranıştır. Takdir edilmemek zor olsa da, ihtiyaçlarınızı partnerinize iletmenin daha sağlıklı yolları vardır.

3 Zamanla çatışmalar daha sık hale gelir.

Veren kişi sürekli özür dileyerek barışı korumaya ve tüm işi yapmaya çalıştıkça, daha sık ve şiddetli tartışmalar yaşanabilir.

4 Cinsel hayatınız eskisi kadar aktif değildir.

Tek taraflı ilişkilerin bir diğer yaygın etkisi, samimiyet eksikliği ya da "ölü yatak odası"dır. Veren kişi, ilişkinin yükünü taşımaktan dolayı kızgınlık ve yorgunluk yaşarken, cinsel hayat genellikle geri planda kalır.

Ayrıca birçok tek taraflı ilişkide, yatak odası dinamikleri sağlıksız hale gelir; alan kişi sadece kendi zevkine odaklanır ve partnerinin ihtiyaçlarını görmezden gelir. Sonuç olarak, veren kişi ilişkiye ilgi kaybeder çünkü zaten bundan keyif almamaktadır.

5 İlişkide artan stres ve yalnızlık hayatınızın diğer alanlarını da etkiler.

Tek taraflı ilişkide veren olmak izolasyona ve yalnızlığa yol açabilir. Kendinizi, sizi seveceğine ve destekleyeceğine söz veren partneriniz dahil kimsenin arkanızda olmadığını hissedebilirsiniz.

Bu yalnızlık, kariyerinizi, tutkularınızı, fiziksel sağlığınızı ve genel iyi oluşunuzu olumsuz etkileyebilir.

Nedenleri

Şimdi, alanları suçlamak ve onların kötü, manipülatif insanlar olduğunu söylemek kolaydır. Çoğu durumda destekleyici olmayan ve bencil bir partner söz konusu olsa da, dengesiz bir ilişkiye katkıda bulunan birkaç faktör vardır.

1 İletişim Eksikliği

Bazen dengesiz ilişkinin temel nedeni kötü iletişimdir. Veren kişi ihtiyaçlarını ve isteklerini net şekilde ifade etmezse, partner sorunun farkına varmayabilir. Her şeyin yolunda olduğunu ya da onların sevgi gösterme biçiminin yeterli olduğunu düşünebilir.

Örneğin, veren kişi dışarıda yemek yemeyi tercih edip partneri onu hiç restorana götürmüyorsa, partner sorunu anlamayabilir. Evde yemek yaparak ya da küçük hediyeler vererek sevgisini gösterdiğini düşünebilir.

2 Herkesi Memnun Etme Eğilimleri

Dengesiz ilişkinin bir diğer nedeni, herkesi memnun etme eğilimleri olabilir. Eğer veren kişi bu konuda zorluk yaşıyorsa, partnerinin onayını kendi ihtiyaçlarının önüne koyabilir. Medical News Today'e göre, eğer kendinizde herkesi memnun etme eğilimi olduğunu düşünüyorsanız, şu işaretlere dikkat edin:

• İsteklere hayır diyememek.
• Zaten zor durumdayken ekstra işler üstlenmek.
• Kendi görüşlerinizi veya tercihlerinizi dile getirmekte tereddüt etmek.
• Planlara ve sorumluluklara aşırı bağlılık göstermek.

3 Bağlanma Sorunları

Yeni duyanlar için, bağlanma teorisi erken yaşlardaki ilişkilerimizin, ileride başkalarıyla nasıl bağ kuracağımızı şekillendirdiğini söyler. Destekleyici ve sağlıklı bir ortamda büyüyen biri, romantik ilişkilerde olumlu bağlar kurma olasılığı daha yüksektir.

Tersine, bakım verenlerle sağlıksız dinamikler yaşayan biri, işlevsiz ilişkiler yaşayabilir ya da bu erken deneyimleri yansıtan partnerlere çekilebilir, olumsuz olsa bile.

Tek taraflı ilişkilere bağlarsak, kaygılı ve kaçınan gibi farklı bağlanma stillerine sahip çiftler genellikle dengesiz bir dinamiğe düşer. Kaygılı partner, partnerini memnun etmek için kendini aşarken, kaçınan partner bu ilgiden bunalmış hissedip ilişkiye daha az yatırım yapar. Bu uyumsuzluk, bir tarafın çok vermesi, diğerinin ise yeterince vermemesiyle sonuçlanan bir döngü yaratır.

4 Duygusal Olgunluk Eksikliği

Çoğu veren kişi muhtemelen kendine şu soruyu sormuştur:

"Neden partnerim sadece sorumluluk alamıyor?"

Çoğu zaman sebep, partnerin duygusal olarak olgun olmamasıdır. Güçlü bir bağlılık, hesap verebilirlik ve sorumluluk duygusundan yoksun olabilirler. Bir anlamda, yetişkin bedeninde çocuk gibidirler ve ilişki yükünü partnerine yükleyip onu bakıcı gibi hissettirirler.

5 Uyumsuz İlişki Hedefleri

Bazen çiftler ilişkiye farklı bakarlar. Örneğin, veren kişi ilişkiyi ciddi, ruh eşi düzeyinde görüp partneri için her şeyi yapmaya motive olurken, alan kişi hâlâ mevcut ilişkisinin geleceğini tartıyor olabilir.

Nasıl Baş Edilir?

Ne yazık ki, ilişki dinamiklerini değiştirecek kesin talimatlar yoktur. Tek taraflı ilişkiyi yönetmek çiftten çifte değişir; birinde işe yarayan diğerinde yaramayabilir.

Ancak kesin olan bir şey var; tek taraflı ilişkiyi düzeltmek ekip çalışması gerektirir. Anlamlı ilerleme kaydetmenin tek yolu budur. İşte sizin ve partnerinizin yapabileceği bazı şeyler:

• Davranışlarınızı ve neden yaptığınızı gözden geçirin. Partnerinize karşı tutumunuzu değerlendirin ve dinamiği düzeltmek için neler yapabileceğinizi görün.
• Onunla konuşun; her şeyi açıkça ifade edin. Tek taraflı ilişkiyle başa çıkarken iletişim çok önemlidir. Nötr bir ton kullanın ve sakin olun. Sorunları ifade ederken dikkatle dinleyin; bu, sizin ve partnerinizin sorunları çözmek için neler yapabileceğini anlamanıza yardımcı olabilir.
• Çift terapisi almayı düşünün. İlişkiye yeni bir bakış açısı sunabilecek profesyonel bir arabulucu bulun. Size doğru yönde rehberlik edecek özel adımlar ve stratejiler sunabilirler.
• Birkaç süre kendinize odaklanın. Kendi enerjinizi doldurmanız gerekir, bu yüzden kendinizle ve sevdiğiniz şeylerle vakit geçirin.
• Tüm olası çözümleri denediyseniz ve ilişki düzelmiyorsa, bu bitirme zamanının geldiğinin bir işareti olabilir. Bazen ayrı ayrı iyileşmek en iyi yoldur.

Sonuç

Tek taraflı ilişkiye girmek, uzun vadede birçok fiziksel, zihinsel ve duygusal soruna yol açabilir; bu yüzden insanlar belirtileri tanımalı ve kendilerini bu durumdan korumalıdır.

Bu durumda olanlar için ise, ilişkinizin mahvolduğu anlamına gelmez. İşleri tersine çevirmek için yollar vardır, ancak bu değişiklikleri yapmak için siz ve partnerinizin eşit derecede kararlı olması gerekir.