Adet görmek evrensel bir deneyimdir, ancak adet mitleri hâlâ arkadaş çevresinde, internette ve ana akım medyada dolaşmaktadır. Bu yanlış inanışlar, adet görenleri zarar verebilecek uygulamalara yönlendirebilir.
Bu rehber, en yaygın adet yanlış anlamalarını inceleyecek, gerçekleri ortaya koyacak ve kafa karışıklığını gidermek için tıbbi destekli bilgiler sunacaktır.
1 Mit: "Adet görmeye belirli bir yaşta başlamalısın."
Sağlık derslerinde muhtemelen adetlerin genellikle 11-15 yaşları arasında başladığını duymuşsunuzdur. Bu yaygın olsa da, herkes bu yaş aralığında adet görmeye başlamaz. Bazıları daha erken, bazıları ise daha geç başlar.
Bazı adet görenlerde adet başlangıcını etkileyen altta yatan sağlık sorunları olabilir, ancak çoğunun kendine özgü bir zamanlaması vardır. Yani, "normal" yaş aralığında değilseniz vücudunuzda mutlaka bir sorun olduğu anlamına gelmez.
2 Mit: "İlk adet kanını yüzüne sürmek sivilcelerini geçirir."
Türkiye'de yaygın bir batıl inanç, ilk adet kanını yüzüne sürmenin ergenlikte sivilcesiz bir cilt sağlayacağıdır. Garip gelebilir ama binlerce genç adet gören bu ritüeli denemeye teşvik edilmiştir.
Hatta TikTok'ta "menstrual masking" olarak bilinen güncel bir wellness trendi haline gelmiştir. Dünyanın çeşitli yerlerinden adet görenler, bedenleriyle bağ kurmak için bunu benimsemektedir. Bazıları ise adet kanındaki besinlerin cilde emilmesine yardımcı olduğunu düşünüyor. Aslında, bir araştırma, adet kök hücrelerinin (MenSCs) cilt hücreleri oluşturma potansiyeli olduğunu ve çeşitli cilt hastalıklarının invaziv olmayan yöntemlerle tedavisinde kullanılabileceğini gösteriyor.
Ancak, dermatologlar ve cilt uzmanları bu uygulamaya kesinlikle karşı çıkmaktadır. Adet kanı sadece kan değil; servikal mukus, rahim iç tabakası ve pıhtılar gibi biyolojik bileşenler de içerir ve bu da iltihaplanma veya enfeksiyonlara yol açabilir.
3 Mit: "Her adet gören aynı semptomları yaşar."
Medya genellikle adet dönemini aynı semptomlarla gösterir: karakter huysuzdur, tatlı ister, kramplar yüzünden evde kalır ve hızlı ruh hali değişimleri yaşar. Bu kısmen doğru olsa da, herkes aynı semptomları yaşamaz.
Ruh hali değişiklikleri, yiyecek istekleri ve krampların yanı sıra, adet görenler düşük enerji, kabızlık, uyku sorunları, eklem ağrısı, şişkinlik, kas ağrıları, baş ağrısı, göğüs hassasiyeti ve bel ağrısı da yaşayabilir. Herkes için farklıdır.
4 Mit: "Adet krampları o kadar kötü değildir…"
Adet görmeyenlerin sıkça inandığı bir mit, adet kramplarının çok acı vermediği ve adet görenlerin "abarttığı"dır.
Gerçek şu ki, adet kramplarının şiddeti değişkendir ve adet görenler her ay farklı seviyelerde ağrı yaşayabilir. Bazıları sadece hafif rahatsızlık hissederken, bazıları o kadar şiddetli ağrılar çeker ki yataktan kalkamaz; bazı tanıklıklar adet kramplarının ağrısını kalp kriziyle karşılaştırmaktadır.
Adet ağrısı simülatörlerini kullanan adet görmeyenlerin videoları bile var ve sadece yarı yolda ulaştıklarında yaşadıkları acıyı görebilirsiniz. Üstelik onlar bu acıyı sadece birkaç saniye yaşarken, çoğu adet gören her ay bu ağrılarla mücadele eder.
Şiddetli kramp yaşayanlar Endometriozis, Miyomlar, Polikistik Over Sendromu (PCOS), Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID) veya Servikal Stenoz gibi durumlarla karşı karşıya olabilir. Bazıları doğal olarak yoğun kramplar yaşarken, bazıları düşük ağrı toleransına sahip olabilir ve bu deneyimi daha da zorlaştırabilir.
Adet ağrısını "o kadar kötü değil" diye küçümsemek, adet görenlerin deneyimlerini geçersiz kılar. Eğer bir arkadaşınız, partneriniz veya aile üyeniz şiddetli kramplarla mücadele ediyorsa, yapabileceğiniz en iyi şey destek olmaktır; ister yardım eli uzatmak, ister en sevdikleri konfor yiyeceklerini sunmak ya da sadece acılarını kabul etmek. Onlara kramplarının "o kadar kötü olmadığını" söylemek destekleyici olmaktan çok uzaktır.
İlgili okuma: Adet Kramplarını Hafifletmenin 10 En İyi Yolu (Adet Ağrısına Elveda!)
5 Mit: "Son üç basamaktan üç kez atlamak, adetini 3 güne kısaltır."
Türkiye'de bazı batıl inançlara göre, yeni adet görenlere adetlerini kısaltmak için merdivenin son üç basamağından üç kez atlamaları söylenir. Ama endişelenmeyin, bu eski numaranın hiçbir gerçekliği yoktur!
Medical News Today'e göre, adet süresi yaşınız, vücut ağırlığınız, kullandığınız ilaçlar ve altta yatan üreme sağlığı koşulları gibi faktörlerden etkilenir.
6 Mit: "Adetin sırasında seks yapamazsın."
Bazı kişiler, adet döneminde seks yapmanın döngüyü uzatabileceği veya kanamayı artırabileceği endişesi taşır. Ancak bu endişeleri destekleyen sağlam bir kanıt yoktur.
Bazı seks eğitmenleri ve sağlık profesyonelleri, adet döneminde seks yapmanın veya mastürbasyonun, orgazm sırasında salgılanan endorfinler sayesinde krampları hafifletebileceğini bile önerir; bu konuda bazı cinsel sağlık markalarının öncülüğünde adet sırasında mastürbasyonun faydaları üzerine çalışmalar da yapılmaktadır. Ayrıca, birçok kişi adet başlangıcında artan bir cinsel isteğe sahiptir, bu da cinsel deneyimlerinizi daha tutkulu hale getirebilir.
İlgili okuma: Kırmızı Günlerinizi Canlandıracak 20 En İyi Adet Dönemi Seks İpucu
7 Mit: "Adet döneminde seks yapmak hamile kalmaktan korur."
Bazıları adet döneminde seks yapmayı riskli görürken, bazıları da prezervatif kullanmadan korunmasız seks yapmak için bir fırsat olarak görebilir. Adet döneminde hamile kalma ihtimali düşük olsa da imkânsız değildir. Bu yüzden, istenmeyen gebelikler ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için mutlaka koruyucu kullanın!
8 Mit: "Adetliyken egzersiz yapamazsın veya ağır kaldırmamalısın."
Bir diğer yaygın mit, adetliyken egzersiz yapmamanız gerektiğidir. Pek çok adet gören kişi kırmızı günlerinde dinlenmeyi tercih etse de, bu herkes için geçerli değildir. Aslında, adet döneminde egzersiz yapmanın birçok faydası vardır; daha hafif kanama, ruh hali iyileşmesi ve adet semptomlarının azalması gibi. Yani, eğer canınız istiyorsa, aktif kalın!
Adet döneminde egzersiz yaparken alışık olduğunuz hareketleri tercih etmek en iyisidir, ancak set sayısını azaltmayı veya yoğunluğu düşürmeyi düşünebilirsiniz. Özellikle kramplar, bel ağrısı veya düşük enerji varsa kendinizi fazla zorlamayın. Vücudunuzu dinleyin ve rahat kalmak için gerektiğinde ayarlamalar yapın.
9 Mit: "Zamanla döngünüz başka bir adet görenle senkronize olur."
Popüler bir Amerikan aile dizisinde üç kız kardeşin adetlerinin senkronize olduğu bir sahne vardır. Bu, klasik adet klişelerine yol açar: sinirlilik, ağlama ve odaklanamama. Dizi için eğlenceli olsa da, adet senkronizasyonunun gerçek olduğuna dair sağlam bir kanıt yoktur.
Adet senkronizasyonu, menstrual senkronizasyon, McClintock etkisi veya Wellesley etkisi olarak da bilinir; birlikte yaşayan veya çok vakit geçiren kişilerin adetlerinin aynı anda gerçekleşeceği fikridir. Bu kavram, Martha McClintock'un Wellesley Koleji'nde 135 öğrenci üzerinde yaptığı bir çalışmadan kaynaklanmıştır. Ancak, sonraki araştırmalar bu teoriyi büyük ölçüde çürütmüş ve adet senkronizasyonunun daha çok kurgu olduğunu göstermiştir.
10 Mit: "Adetliyken banyo yapamazsın."
Bazıları adetliyken banyo yapmanın adet kanamasını olumsuz etkileyebileceğine inanır. Bu inanç yanlış olmakla kalmaz, aynı zamanda potansiyel olarak zararlıdır. Adet döneminde kişisel hijyeninizi korumak çok önemlidir ve banyo yapmak bu rutinin önemli bir parçasıdır.
İlgili okuma: Vajinal Hijyeninize Öncelik Verin: Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
11 Mit: "Adetliyken yüzemezsin."
Yaygın adet mitlerinden biri, adetliyken yüzmenin mümkün olmadığıdır. İnsanlar genellikle suyun enfeksiyona yol açabileceği veya yüzme sırasında kanamanın utanılacak şekilde akacağı endişesi taşır.
Gerçek şu ki, tampon veya menstrual kap kullandığınız sürece adetliyken güvenle yüzebilirsiniz. Doğru koruma ile yüzmenin tadını çıkarabilir, dağınıklık veya stres yaşamazsınız! Kanın küçük bir miktarı dışarı çıkabilir, ancak düşündüğünüz kadar fark edilir olmaz; arkanızda kan izi bırakmazsınız.
12 Mit: "Köpekbalıkları ve ayılar adet kanına çekilir."
Önceki mitle bağlantılı olarak, bazıları adetliyken okyanusta yüzmenin köpekbalıklarını çekebileceğine inanır çünkü kan onları çeker. Benzer şekilde, bazıları ayıların yürüyüşte adet görenleri kan kokusuyla uzaktan bulabileceğini düşünür.
Bu iddialar tamamen yanlış. Öncelikle, adet kanının köpekbalığı saldırısına yol açabileceği fikrine bakalım. Köpekbalıklarının adet dönemindeki kişilere saldırma olasılığını gösteren hiçbir çalışma veya sağlam kanıt yoktur. Aslında, tarihi veriler, kayıtlara geçen köpekbalığı ısırıklarının %80'den fazlasının erkeklerde olduğunu gösteriyor. Ayrıca, tampon veya menstrual kap kullanıyorsanız, okyanusa çok az kan salınır.
Ayıların adet gören yürüyüşçülere saldırabileceği inancı ise 1967'de Montana'daki Glacier Ulusal Parkı'nda yaşanan trajik bir olaydan kaynaklanır. Bu olayda iki kadın ayrı ayrı grizzli ayıları tarafından saldırıya uğramış ve hayatını kaybetmiştir. Bu trajedi, adet görmenin bir faktör olduğu yanlış kanısına yol açmıştır.
Gerçekte, kadınlardan sadece biri adet görmekteydi ve başka hiçbir kayıt, ayıların adet gören kadınları özel olarak hedef aldığına dair bilgi vermemektedir. Yani bu inanç tamamen asılsızdır.
13 Mit: "Tampon kullanmak bakireliğini bozar."
Tampon kullanmak cinsel ilişki yaşadığınız anlamına gelmez. Bakirelik çoğunlukla sosyal bir kavramdır, tıbbi veya fiziksel bir durum değildir. Bu yüzden, seks yapmadıysanız tampon, menstrual kap veya başka yerleştirilebilir ürünler kullanmanız bakirelik durumunuzu etkilemez.
Bakirelik kavramı kültürel ve kişisel inançlardan etkilenir, ancak nihayetinde kendi deneyimlerinizin kontrolü sizdedir.
14 Mit: "Adet kanı kirli ve zararlıdır."
Yaygın adet mitlerinden biri, adet kanının vücuttan atılması gereken "toksinler" içerdiğidir. Bu doğru değildir. Adet kanı, kan, rahim iç tabakasından doku, servikal salgılar ve diğer bileşenlerin karışımıdır.
Bunu daha iyi anlamak için, adet döngüsünün nasıl işlediğine bakalım.
Adet döngüsü sadece adet gördüğünüz günlerden ibaret değildir. Bu, vücudunuzun potansiyel bir gebeliğe hazırlandığı aylık biyolojik bir süreçtir. Bu döngüde, yumurtalıklarınız ovulasyon sırasında salınacak bir yumurta hazırlar, rahminiz ise yumurtanın döllenmesi durumunda besleyici bir ortam sağlamak için yeni bir tabaka oluşturur.
Eğer döllenme olmazsa, yumurta parçalanır ve vücut, rahim kaslarının kasılmasına neden olan prostaglandinler (Prostaglandin F2alpha ve Prostaglandin E2 gibi) üretir. Bu kasılmalar, kan damarlarının daralması ve rahim iç tabakasının parçalanmasıyla birlikte adet kanamasına yol açar.
İlgili okuma: Adet Döngüsünün Evreleri: 4 Aşamalı Derinlemesine İnceleme
15 Mit: "Adetini idrarını tuttuğun gibi tutabilirsin."
Bir diğer dolaşan mit, adet kanamasını idrar gibi kontrol edebileceğinizdir. Bu kesinlikle doğru değildir. İdrar, üretradan çıkar ve sfinkterler tarafından kontrol edilirken, adet kanı vajinadan akar ve aynı kontrol mekanizmasına sahip değildir.
16 Mit: "Adetliyken idrar yapamazsın."
Önceki mitle bağlantılı olarak, bazıları adetliyken idrar yapmanın mümkün olmadığını çünkü kanın idrarı tıkayabileceğini veya karışabileceğini düşünür. Ancak durum böyle değildir; idrar ve adet kanı iki ayrı açıklıktan çıkar.
Adet kanı vajinadan, vulvanın alt kısmından çıkarken, idrar üretradan, vulvanın ortasında küçük bir delikten çıkar. Yani, adetliyken rahatça idrar yapabilirsiniz.
17 Mit: "Günde sadece bir ped yeterlidir."
Bir diğer yaygın mit, günde sadece bir adet pedi kullanmanın yeterli olduğu veya pedin çok ağır hissettirdiği zamana kadar değiştirilmemesi gerektiğidir. Tıbbi uzmanlar, akışınıza ve kullandığınız ped türüne bağlı olarak pedinizi en az 4 ila 8 saatte bir değiştirmenizi önerir.
Pedinizi düzenli değiştirmemek rahatsızlık, sızıntı ve kötü kokuya yol açabilir. Ayrıca enfeksiyon riskini artırabilir. Düzenli değişim, adet süresince rahat ve hijyenik kalmanızı sağlar.
18 Mit: "Kanamanın şiddeti vücut büyüklüğüne bağlıdır."
Bir diğer saçma yanlış anlama, adet kanamasının şiddetinin vücut büyüklüğüne bağlı olduğudur.
Bu mit muhtemelen adet ürünlerinin etiketlenme biçiminden kaynaklanmaktadır. Bazı markalar ped ve tamponlarını S, M ve L gibi bedenlerle işaretler, bu da "L"nin büyük beden, "M"nin orta beden için olduğu varsayımına yol açar. Oysa bu bedenler sadece farklı akış seviyeleri içindir ve vücut büyüklüğünüzle ilgisi yoktur.
Gerçek şu ki, herkes adetini farklı yaşar. Bazılarının akışı hafifken, bazılarında çeşitli durumlar nedeniyle daha ağır kanama olabilir. Adet kanının miktarı vücut ağırlığıyla belirlenmez.
19 Mit: "Adet pedleri vajinaya yapıştırılır."
Yaygın olmamakla birlikte, bazıları adet pedlerinin doğrudan vulvaya yapıştırıldığına inanır. Pedlerin nasıl çalıştığını bilmeyenler için, pedlerin aslında iç çamaşırınızın ortasına yapışmasını sağlayan bir yapışkanı vardır. Bu yapışkan, pedin yerinde kalmasını sağlar ve böylece adet süresince rahatça iç çamaşırınızı kullanabilirsiniz.
20 Mit: "Tüm pedler ve tamponlar aynıdır; en ucuzunu al!"
Bazıları tüm adet ürünlerinin aynı olduğunu ve para tasarrufu için en ucuzunu seçmek gerektiğini düşünür.
Farklı ürünler emicilik, yapışkan kalitesi ve pamuk yumuşaklığı açısından büyük farklılıklar gösterir. Bazı markalar organik malzemeler kullanarak daha sürdürülebilirdir ve daha hızlı çözünür. Bu yüzden, adet ürünlerinizi seçerken bu faktörleri göz önünde bulundurmak önemlidir.
Ayrıca, bedeninizi dinleyin. Bir ürün aile, arkadaşlar veya favori wellness influencer'ınız tarafından çok önerilse bile, size uygun olanı seçin. Ürünün şekli veya dokusu size uymuyorsa, ihtiyaçlarınıza uygun başka seçenekler aramak en iyisidir.
Sonuç
Bazı adet mitleri zararlı olabilir, bu yüzden bu rehberi okuyup anlamak çok önemlidir. Böylece, bu mitlerin yayılmasını engellemeye ve gerçekleri ortaya çıkarmaya yardımcı olacaksınız.
Vücudunuzu ve adet döngünüzü daha iyi anlamak için çevrimiçi ve çevrimdışı ek kaynakları keşfetmenizi öneririz. Ayrıca, düzenli olarak kadın doğum uzmanınız ve sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşerek bilgilenmeli ve herhangi bir sorunu ele almalısınız.
Bu gibi daha fazla rehber için Saklıoda'ya göz atabilirsiniz.
0 yorum