Cinsellik eğlencelidir, ancak yaygın CYBH'ler öyle değildir. Bu hastalıklar, sizi, partnerinizi ve bütçenizi etkileyebilecek birçok sağlık komplikasyonuna yol açar.
Ancak, ciddi komplikasyonlarına rağmen, CYBH'ler cinsel eğitim derslerimizde çok az konuşulmuştur. Bilgi eksikliği nedeniyle, insanlar çoğunlukla korunmasız cinsel ilişkiye girer, ilk belirtileri görmezden gelir veya enfekte olmuş insanlardan uzak durur.
Fakat biz burada her şeyi netleştirmek için varız. Modern zamanlara doğru ilerlerken, özellikle sağlığınız söz konusuysa, yeni öğrenmelere daha açık olmalısınız.
Bu rehberde, bilmeniz gereken en yaygın 10 CYBH'yi sizinle paylaşıyoruz. Bulaşma yolları, belirtileri ve tedavileri hakkında konuşacağız. Ayrıca, bu tür hastalıklardan korunmanız için güvenli seks ipuçlarına dair kısa bir bölüm de aşağıda yer alacak. Öncelikle, CYBH'nin ne olduğuna değinelim.
CYBH Nedir?
CYBH, Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar anlamına gelir. Bu tür enfeksiyonlar, özellikle aşağıdaki cinsel aktiviteler yoluyla bulaşır:
- Vajinal seks
- Anal seks
- Oral seks
- Vulva'dan vulvaya seks (Makaslama)
- Çıplak/Kuru Temasla Humping
Çoğu CYBH tedavi edilebilirken, bazıları kendi kendine geçer. Öte yandan, bazıları tedavi edilmezse kalıcıdır ve sistemde kalır; bu da enfekte kişide ölüme yol açabilir.
Bu yüzden düzenli CYBH testi çok önemlidir. En erken zamanda tespit ederseniz, enfeksiyonu tedavi edebilir veya bakterinin sisteminizde çoğalmasını durdurabilirsiniz. Ayrıca vücudunuzu düzenli olarak gözlemlemelisiniz; olağandışı yaralar, akıntılar ve diğer belirtiler olup olmadığını kontrol edin.
En Yaygın 10 CYBH
CYBH hakkında kısa bir hatırlatma yaptıktan sonra, asıl konuya geçelim. İşte en yaygın 10 CYBH. Bu rehberde bulaşma yollarını, belirtilerini ve tedavilerini öğrenin.
1 Klamidya
Listenin başında en yaygın CYBH'lerden biri olan Klamidya var. Bu, vajina, serviks, fallop tüpleri, anüs, üretra ve boğazı enfekte eden belirli bakterilerden kaynaklanır. Vajinal, anal ve oral seks yoluyla bulaşır.
Cinsel temas dışında, bu CYBH'nin başka bulaşma yolları da vardır. Yeni doğan bebekler, doğum sırasında annelerinden klamidya kapabilir. Ayrıca, gözde klamidya enfeksiyonu, oral veya genital temas yoluyla olabilir, ancak bu nadir görülür.
"Sessiz Enfeksiyon" olarak bilinen bu hastalıkta, enfekte olan kişiler genellikle hiç belirti göstermez. Aslında, kadınların büyük çoğunluğu ve erkeklerin de önemli bir kısmı klamidya belirtisi yaşamaz. Ancak belirtiler ortaya çıkarsa, genellikle şunları yaşarlar:
Klamidya Belirtileri
- İdrar yaparken ağrı veya yanma hissi.
- Vajina veya penisten olağandışı akıntı.
- Rektumdan mukuslu akıntı.
- Alt karın ağrısı.
- Kadınlarda cinsel ilişki sırasında ağrı ve kanama.
Klamidya Tedavisi
Bu listedeki diğer yaygın CYBH'ler gibi, klamidya da tedavi edilebilir. Hastalığınız teşhis edildiğinde, size antibiyotik reçete edilir. Enfeksiyonu tamamen temizlemek için reçete edilen dozu talimatlara uygun şekilde almalısınız. Tedavi süresi vakaya bağlı olarak iki haftaya kadar sürebilir.
Tedavi süresince cinsel ilişkiye girmek yasaktır. Başkalarını enfekte edebilir veya yeniden enfekte olabilirsiniz. Ayrıca, tedavi sonrası bağışıklık gelişmez. Enfekte biriyle cinsel ilişkiye girdiyseniz, tekrar klamidya kapabilirsiniz.
2 Kasık Bitleri (Pubik Bitler)
Evet, kasık kıllarınızda bit olabilir ve genellikle cinsel temas yoluyla bulaşır.
Pubik bitler, diğer adıyla kasık bitleri, genital bölgenizdeki kıllara tutunan küçük parazitlerdir. Diğer yaygın CYBH'lere kıyasla zararsızdırlar ama oldukça rahatsız edicidirler. Cinsel ilişkiyle bulaşabilir, ancak nadir durumlarda havlu, battaniye ve enfekte giysilerden de geçebilirler.
Pubik Bit Belirtileri
- Genital bölgede kaşıntı
- Kasık bölgesinde ten rengi veya gri renkli bitler
- Kasık kıllarının diplerinde bit yumurtaları
- Genital bölgede koyu mavi lekeler; bit ısırık izleri
Pubik Bit Tedavisi
Bitleri tıraş ederek yok edebileceğinizi düşünebilirsiniz, ancak tedavi bu kadar basit değildir. Öncelikle, kendinizi dezenfekte etmelisiniz.
Reçetesiz satılan losyon ve şampuanlar kullanarak pubik bitleri temizleyin. Talimatları dikkatlice okuyup uygulayın. Özel şampuanla temizledikten sonra, kalan bit yumurtalarını cımbızla çıkarabilirsiniz.
Dezenfeksiyondan sonra kişisel eşyalarınızı da temizlemelisiniz. İç çamaşırları, giysiler ve enfekte bölgeyle temas eden diğer eşyalar dezenfekte edilmelidir. Partnerinize durumunuzu bildirin ve onun da tedavi olmasını sağlayın ki birbirinizi tekrar enfekte etmeyin.
3 Genital Herpes
Genital herpes, ağrılı kabarcıklara (herpetik yaralar) yol açan cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Bu kabarcıklar sıvı doludur, dokunulduğunda ağrılıdır ve patlayabilir. Vajinal, anal ve oral seks yoluyla bulaşır; ayrıca annesi bu hastalığa sahip bebeklere de geçebilir.
Genital Herpes Belirtileri
- Genital, anüs, uyluk veya ağız çevresinde küçük ve ağrılı kabarcıklar
- İdrar yaparken ağrı
- Genital bölgede yanma ve kaşıntı
- Olağandışı akıntı
Genital Herpes Tedavisi
Bu enfeksiyonun tedavisi yoktur. Genellikle kendi kendine geçer ancak zaman zaman nüksedebilir. Ancak, belirtileri hafifletmek için ilaçlar vardır. Muayene sonrası antiviral ilaçlar ve ağrıyı azaltan özel kremler reçete edilir.
Dikkatli olun, çünkü bu hastalık ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Diğer CYBH'lere yakalanma riskiniz artar, mesane sorunları yaşayabilir ve rektal iltihap (proktit) gelişebilir.
Ayrıca hamileyseniz, doktorunuza bu hastalığa sahip olduğunuzu mutlaka bildirin. Enfekte anneden doğan bebekler doğum sırasında virüse maruz kalabilir. Enfekte olursa, beyin hasarı, körlük veya ölüm riski vardır.
4 Bel Soğukluğu (Gonore)
Bel soğukluğu, cinsel yolla bulaşan bir bakteri tarafından oluşturulur ve genellikle üretra, rektum, boğaz veya serviksi etkiler. Enfeksiyon, meni, pre-ejakülat ve vajinal sıvılarda taşındığı için vajinal, anal ve oral seks yoluyla bulaşır.
Klamidya gibi, bu hastalık da tedavi edilebilir. Ancak çoğu vaka belirti göstermediği için tedaviye ulaşmak zor olabilir. Belirti yoksa kişi muayene olmaz ve ciddi komplikasyonlar yaşayabilir.
Belirtiler varsa, genellikle şunlar görülür:
Bel Soğukluğu Belirtileri
- Ağrılı idrar yapma
- Karın veya pelvik ağrısı
- Kadınlarda artan vajinal akıntı
- Erkeklerde penis akıntısı ve bir testiste ağrı
Bel Soğukluğu Tedavisi
Bu listedeki diğer yaygın CYBH'ler gibi, bel soğukluğu da tedavi edilebilir. Teşhis konulduğunda antibiyotik reçete edilir. Enfeksiyonu tamamen temizlemek için ilaçlar talimatlara uygun şekilde alınmalıdır. Tedavi süresi vakaya bağlı olarak birkaç hafta sürebilir. Tedavi süresince cinsel ilişki yasaktır.
Tedavi edilmezse, kısırlık, diğer CYBH'lere yakalanma riski ve uzun süreli pelvik ağrı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Hamileyseniz, doktorunuza bel soğukluğu taşıdığınızı bildirmelisiniz. Böylece doktorunuz bebeğinizi dikkatle doğurmak için özel önlemler alabilir (örneğin sezaryen). Doğumda enfekte olan bebeklerde saçlı deride yaralar ve körlük gelişebilir.
5 Hepatit B
Hepatit B, karaciğerde ciddi enfeksiyona yol açan cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Virüs, kan, meni ve vajinal sıvılarda bulunur. Penetratif ve penetratif olmayan cinsel temas (örneğin oral seks), ortak diş fırçası, tıraş bıçağı ve enfekte iğneler yoluyla bulaşabilir. Ayrıca anneden doğum sırasında bebeğe geçebilir.
Belirtiler çoğunlukla görülmez. Görülürse, grip gibi yanlış teşhis edilebilir. Ancak aşağıdaki belirtilerden birkaçını korumasız cinsel ilişkiden sonra yaşarsanız, hemen test yaptırmalısınız.
Hepatit B Belirtileri
- Yorgunluk
- Ağrılı ateş
- Baş ağrısı
- Kilo kaybı
- Karın ağrısı
- Koyu renkli idrar
- Sarılık (göz ve ciltte sararma)
Hepatit B Tedavisi
Öncelikle test yaptırmalısınız. Basit bir kan testi virüsün varlığını gösterir. Karaciğer durumu için ek testler yapılabilir. Virüs doğrulanırsa, durumun ciddiyetine göre ilaç tedavisi başlatılır.
Ancak Hepatit B için kesin bir tedavi yoktur. Çoğu durumda 4-8 hafta içinde kendiliğinden geçer. Bağışıklığınız güçlü ise iyileşme şansınız yüksektir.
Bağışıklığı zayıf olanlarda ise enfeksiyon kronikleşir. Bu kişiler taşıyıcı olur ve hayatları boyunca enfeksiyonu yayabilir. Ayrıca karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.
Hamile kadınlar, geçmişte korunmasız cinsel ilişki yaşadıysa veya yukarıdaki belirtileri gösteriyorsa, mümkün olan en kısa sürede tarama yaptırmalıdır.
6 HIV/AIDS
Bu listedeki CYBH'ler arasında muhtemelen en aşina olduğunuz hastalıktır.
HIV, İnsan Bağışıklık Yetmezlik Virüsü anlamına gelir. Bağışıklık sisteminizi, özellikle enfeksiyonlarla savaşan CD4 hücrelerini hedef alır ve yok eder. Bu hücreler öldükçe, ciddi enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı savunmasız kalırsınız.
Kan, meni, vajinal sıvılar, rektal sıvılar ve anne sütü gibi vücut sıvılarıyla bulaşır. Vajinal veya anal seks, enfekte iğne paylaşımı ve enfekte kişiyle dövme ekipmanı paylaşımı yoluyla bulaşabilir. Anneleri HIV pozitif olan bebekler de enfekte olabilir.
AIDS ise Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu anlamına gelir ve HIV'in en ileri aşamasıdır. Tedavi edilmediği takdirde bağışıklık sistemi ağır şekilde zarar görür ve ciddi sağlık sorunları ortaya çıkar.
Ancak HIV'i ölümcül bir hastalık olarak düşünmeyin. HIV pozitif kişiler uygun ilaç tedavisi aldıkça uzun ve sağlıklı yaşayabilir, AIDS'e yakalanmayabilir.
Bu yüzden erken teşhis çok önemlidir. Aşağıdaki belirtileri yaşıyorsanız, hemen test yaptırın.
HIV/AIDS Belirtileri
Enfekte kişi birkaç aşamadan geçer ve her aşamanın farklı belirtileri vardır.
Aşama 1: Akut HIV (Primer Enfeksiyon)
İlk temastan 4-6 hafta sonra grip benzeri belirtiler ortaya çıkar:
- Baş ağrısı
- Boğaz ağrısı
- Ağrılı ağız yaraları
- Boyunda şişmiş lenf bezleri
- Öksürük
- Ateş
- Gece terlemeleri
- Kas ve eklem ağrıları
Aşama 2: Kronik HIV (Klinik Latent Enfeksiyon)
Bu aşamada HIV vücutta ve beyaz kan hücrelerinde bulunur ancak belirti yoktur. Bu aşamayı ancak HIV testi yaptırarak öğrenebilirsiniz.
Aşama 3: Semptomatik HIV Enfeksiyonu
Virüs bağışıklık hücrelerinizi yok etmeye devam ettikçe, hafif belirtiler gelişebilir:
- Yorgunluk
- Ateş
- İshal
- Ağızda mantar enfeksiyonu (pamukçuk)
- Zona
- Kilo kaybı
- Zatürre
Aşama 4: AIDS
HIV tedavi edilmezse, sonunda AIDS gelişir. Bu aşamada bağışıklık sistemi tamamen zarar görür ve ciddi hastalıklar ortaya çıkar. Belirtiler şunlardır:
- Gece terlemeleri
- Üşüme
- Tekrarlayan ateş
- Sürekli yorgunluk
- Şişmiş lenf bezleri
- Kronik ishal
- Deri döküntüleri
- Kilo kaybı
HIV Tedavisi
Öncelikle test yaptırmalısınız. Kişisel doktorunuzla konuşmak istemiyorsanız, il sağlık müdürlüklerine bağlı toplum sağlığı merkezlerinden ücretsiz ve anonim HIV testi hizmeti alabilir ya da bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına danışabilirsiniz.
HIV teşhisi konulduğunda, antiretroviral tedavi başlatılır. Bu tedavi, virüsün çoğalmasını engelleyen ilaç kombinasyonudur. Düzenli kullanıldığında, HIV'in başkalarına bulaşma riski azalır ve hastalığın ilerlemesi önlenir.
7 İnsan Papilloma Virüsü (HPV)
HPV, cilt teması yoluyla bulaşan viral bir enfeksiyondur. Sağlık kuruluşlarına göre, kolay bulaşması nedeniyle en yaygın CYBH'lerden biridir. Vajinal, anal ve oral seks yoluyla bulaşabilir. Ayrıca çıplak kuru humping ile de geçebilir.
HPV Belirtileri
Belirti göstermez. Bu enfeksiyonu ancak düzenli kontrollerde veya ciddi sağlık sorunları ortaya çıktığında öğrenebilirsiniz.
HPV Tedavisi
Bu enfeksiyonun tedavisi yoktur, çünkü çoğu HPV enfeksiyonu kendi kendine geçer. Ancak ciddi sağlık sorunları oluşursa, doktorunuza danışmalı ve gerekli tedavi ve prosedürleri uygulamalısınız.
8 Lenfogranüloma Venereum (LGV)
LGV, Lenfogranüloma Venereum anlamına gelir ve Klamidya'da da bulunan bir bakteri türünden kaynaklanan cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Vücudun enfeksiyonlara karşı savunmasında rol oynayan lenf düğümlerini etkiler. Vajinal ve anal seks yoluyla bulaşır; bazı durumlarda enfekte kişiyle seks oyuncaklarının paylaşılmasıyla da geçebilir.
LGV Belirtileri
- Ateş ve üşüme
- Ağrılı kas ve eklemler
- Anüsten kan veya mukus akıntısı
- Kabızlık
- İshal
- Mide ağrısı
- Kilo kaybı
LGV Tedavisi
Bu listedeki diğer yaygın CYBH'ler gibi, LGV de tedavi edilebilir. Teşhis konulduğunda, durumun ciddiyetine göre ilaç reçete edilir. İlaçlar talimatlara uygun şekilde alınmalı ve tedavi süresince cinsel ilişkiye girilmemelidir.
9 Frengi (Sifiliz)
Penis, vajina, anüs, rektum, dudaklar veya ağız çevresinde yaralar fark ettiniz mi? Bu, Treponema pallidum adlı bakterinin neden olduğu cinsel yolla bulaşan Frengi hastalığının belirtisi olabilir. Tedavi edilmezse, beyin hasarı veya körlük gibi ciddi uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle erken teşhis çok önemlidir.
Aşağıdaki belirtileri yaşıyorsanız, hemen test yaptırmalısınız.
Frengi Belirtileri
HIV gibi, enfekte kişi birkaç aşamadan geçer ve her aşamanın farklı belirtileri vardır.
- Aşama 1: Vajina, penis, anüs, rektum, dudaklar veya ağızda tek veya çoklu yaralar oluşur.
- Aşama 2: Ağız, vajina ve anüs çevresinde deri döküntüleri ve mukoz membran lezyonları görülür. Ateş, kas ağrıları, yorgunluk, yamalı saç dökülmesi, boğaz ağrısı ve baş ağrısı yaşanabilir.
- Aşama 3 (Latent Aşama): Bu aşamada görünür belirti yoktur ancak frengi sistemde ilerlemeye devam eder.
- Aşama 4 (Tersiyer Aşama): Üç aşama sonrası tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlar ortaya çıkar. Bu aşamada hastalık iç organlara zarar verir ve ölümle sonuçlanabilir.
Frengi Tedavisi
Listedeki diğer yaygın CYBH'ler gibi, frengi erken aşamalarda tedavi edilebilir. Teşhis konulduğunda antibiyotik reçete edilir. Enfeksiyonu tamamen temizlemek için ilaçlar talimatlara uygun şekilde alınmalıdır.
10 Trikomoniyazis
Trik, diğer adıyla Trikomoniyazis, Trichomonas vaginalis adlı protozoan parazit tarafından oluşturulan cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Korunmasız anal veya vajinal seks yoluyla bulaşabilir. Ayrıca vulvadan vulvaya temas ve enfekte kişiyle seks oyuncaklarının paylaşılmasıyla da geçebilir.
Trikomoniyazis Belirtileri
- Ağrılı idrar yapma
- Olağandışı akıntı; beyaz, gri, sarı veya yeşil renkte ve kötü kokulu olabilir.
- Genital bölgede kaşıntı ve şişlik
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
Trikomoniyazis Tedavisi
Bu listedeki diğer yaygın CYBH'ler gibi, trikomoniyazis de tedavi edilebilir. Teşhis konulduğunda metronidazol veya tinidazol gibi ilaçlar reçete edilir. Enfeksiyonu tamamen temizlemek için ilaçlar talimatlara uygun şekilde alınmalıdır. Tedavi süresi vakaya bağlıdır.
Yaygın CYBH Korunma İpuçları
Korunmak tedaviden iyidir! Gerekli önlemleri alarak sağlığınızı ve pahalı tedavilerden doğacak masrafları koruyabilirsiniz.
Bu cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak için aşağıdaki güvenli seks ipuçlarını uygulayın.
- Partnerinizle cinsel geçmişiniz hakkında açıkça iletişim kurun.
- Her cinsel ilişkide kondom gibi koruyucu kullanın.
- Partner sayınızı sınırlayın.
- Cinsel ilişki sırasında ayık ve bilinçli olun.
- Seks oyuncaklarınızı kullanmadan önce ve sonra mutlaka temizleyip dezenfekte edin.
- Sorumlu partnerler seçin.
- Düşük riskli cinsel aktiviteleri tercih edin; BDSM oyunları, rol yapma ve karşılıklı mastürbasyon gibi penetrasyon içermeyen eylemler.
- CYBH ile mücadele eden yerel ve çevrimiçi topluluklara katılın.
- Düzenli test yaptırın, korunsanız bile. Kontraseptifler enfeksiyonlardan korusa da düzenli tarama önemlidir. Doktorunuza danışmakta çekiniyorsanız, il ve ilçelerdeki toplum sağlığı merkezlerinden veya kadın hastalıkları ve doğum ile üroloji polikliniklerinden ücretsiz test hizmeti alabilirsiniz.
Daha fazla bilgi için güvenli seks ipuçları makalemizi incelemenizi öneririz.
Sonuç
Hayat kısa; dünyasal cinsellik zevklerinden mahrum kalmayın. Ancak hayatınızın aşkı için, sorumsuz davranarak hayatınızı kısaltmayın.
Her şeyi akışına bırakmak yerine, cinsel maceralarınızda sorumlu olun. Cinsel sağlık hakkında bilgi edinin ve sizi karmaşık sorunlardan koruyacak seçenekleri değerlendirin. CYBH'lerin hayatınızı ve birikimlerinizi çalmasına izin vermeyin.
Güvenli cinsel maceralarınız daim olsun!
0 yorum